چنين حالتى حالت اسارت عقل است كه اميرالمومنين فرمود : « كَمْ مِنْ عَقْلٍ أَسِيرٍ تَحْتَ هَوَى أَمِير » . « 1 » « چه بسيار عقلهايى كه زير يوق هواى نفس اسير شده‌اند » مصيبت شديدتر آن است كه در چنين حالتى اين عقل فردى نيست كه گرفتار اسارت شده و زشت را زيبا ، و زيبا را زشت مىبيند ، بلكه اين عقل جمعى و عقل اجتماعى و عقل جامعه انسانى است كه در چنگال چنين اوهامى اسير مىباشد . وقتى عقل جوامع بشرى ، و عقل مجموعى بشر در چنين وضعيتى قرار گرفت ، بشريت به سوى زشتىها به اسم نيكىها شتابان شده ، و از نيكىها به اسم بدىها گريزان مىشوند ، دقيقاً همان حالتى اتفاق مىافتد كه از نشانه‌هاى آخر الزمان شمرده شده است . امام صادق عليه السلام از پيامبر اكرم نقل كردند كه آن حضرت فرمودند : « كَيْفَ بِكُمْ إِذَا فَسَدَتْ نِسَاؤُكُمْ وَ فَسَقَ شَبَابُكُمْ وَ لَمْ تَأْمُرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ لَمْ تَنْهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ ؟ فَقِيلَ لَهُ : وَ يَكُونُ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ فَقَالَ : نَعَمْ ، وَ شَرٌّ مِنْ ذَلِكَ . كَيْفَ بِكُمْ إِذَا أَمَرْتُمْ بِالْمُنْكَرِ وَ نَهَيْتُمْ عَنِ الْمَعْرُوفِ ؟ فَقِيلَ لَهُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ يَكُونُ ذَلِكَ ؟ قَالَ : نَعَمْ ، وَ شَرٌّ مِنْ ذَلِكَ . كَيْفَ بِكُمْ إِذَا رَأَيْتُمُ الْمَعْرُوفَ مُنْكَراً وَ الْمُنْكَرَ مَعْرُوفاً ؟ » « 2 » « چگونه خواهد بود حال شما در روزگارى كه زنهاى شما

--> ( 1 ) . نهج البلاغة ، شريف رضى ، حكمت : 211 ، وغررالحكم ، آمدى ، شماره : 819 . ( 2 ) . فروع كافى ، شيخ كلينى : 5 / 59 .